Payanda Nedir?

Güncelleme: 25 Temmuz 2021 Kategori: İnşaat
0 25 Temmuz 2021

İnşaat sektöründe çok önemli bir denge unsuru olan payanda, dekoratif amaçlı olarak da yapılabilir. Genel olarak bir taşıyıcının desteklenmesi için kullanılır. En az maliyetle destekleme işlemlerinin gerçekleşmesini sağlamaktadır. İstinat duvarları gibi alanları desteklemek için kullanılan önemli bir uygulamadır. Birçok farklı kullanım alanı ve çeşidi olduğundan önemli görevler üstlenmektedir. 

Çok eski çağlardan beri mimari yapılarda payanda kullanımı popüler olarak tercih edilmişti. Kule ya da burç gibi çıkıntı yapan desteklerden olan payandalarla gotik yapılar daha güçlü bir görünüm oluşturmuştur. 

Mezopotamya topraklarında bulunan ve dekoratif amaçlı olarak tercih edilen payandalar, kemerler ve delikler gibi farklı biçimlerde de kullanılmıştır. Bazen sadece dekoratif olarak kullanılmakla birlikte bazen de destekleme amacıyla tercih edilirler. 

Payanda Çeşitleri Nelerdir?

Eski Türk mimarisinde sıklıkla kullanılan ve zemin kat üzerindeki çıkma bölmenin desteklenmesini sağlayan payandalar, görsel açıdan da güvenlik açısından da önemlidir. Devrilmeyi engelleyen ve mimari eserlerde kubbe ve çatının ağırlığını aktarmak için tasarlanan bu sistemler, yapının ayakta kalmasına destek verir. Payanda çeşitlerini şu şekilde açıklayabiliriz:

Cumba Payanda

Eski Türk mimarisinde kullanılan cumba modelleri son derece popülerdi. Çünkü eski fotoğraflarda ve filmlerde sıkça karşımıza çıkıyordu. Genelde 2 katlı yapılarda kullanıldığından önemli bir görev üstlenerek tercih edilmektedir. 

Uçan Payanda

Devrilmeyi engelleyen payanda çeşitlerinden olan uçan payandalar da kubbe yüksekliği ve taşıyıcı elemanların desteği için kullanılır. Kolonların yana açılması ve devrilmesi engellenir. En bilindik örnekleri Ayasofya Camii payandalarıdır. 

Payanda Kullanımı

Genelde düşey bir şekilde kullanılırlar. Hem estetik hem de sağlamlaştırma özelliklerinin yoğun olduğu bir şekilde tercih edilirler. Ahşap yapılarda ahşap olarak kullanılabilirler. Özellikle kirişler ve cumbalı kat atımlarının destekleyicisi olarak hem estetik hem de sağlamlık açısından tercih edildikleri bilinmektedir. 

Adalar bölgesindeki birçok eski yapıda payandalı evlere rastlamak mümkün olmaktadır. Yerel dükkanlarda “eli böğründe” şeklinde isimlendirilecek kullanılırlar. Ahşap formdaki modellerini genelde geleneksel Türk mimarisinde görmek mümkün olmaktadır. 

 
  • Beğenenler
Cevapla
Cevaplar yükleniyor..